Hanımeli

0
217

Bahçede hanımeli

Derdinden oldum deli

Alemde hüner odur

Sevmeli sevilmeli…                                               

                                            Mardin Türküsü

 

Bilal Arıoğlu

Eski İstanbul evlerinin duvarlarından sarkan hanımeli çiçeklerinin kokusu tüm mahalleyi kaplardı. Hanımeli sarmaşık türü bir çiçek olduğu için bahçe duvarlarına veya bahçedeki ağaçlara sardırılırdı. Sarı çiçeklerinin zarafeti ve güzel kokusu ile eski İstanbul bahçelerinin vazgeçilmezleri arasında idi. Mahalle çocuklarının önemli bir eğlencesi idi, çiçek özlerindeki nektarları koparıp emmek.

Yüzyılda yaşamış olan Mehmet Hilmi Dede Baba’ya ait bir beyitte Hanımeli çiçeğinin açması baharı getirmektedir:

Hanımeli civân perçemin açmış hüsn-i Yusuf’tan

Sunar uşşâka hem zerrin kadehle bade-i hamrâ

Bu beyitte geçen, hanımeli, civanperçemi, hüsnü Yusuf, zerrîn-kadeh  aslında baharda açan çiçeklerdir. Bu beyit aslında çiçeklerle özdeşleşmiş kültürümüzün anlam zenginliğini de içermektedir. Ne yazık ki Mehmet Hilmi Dede Baba’nın vefaatinden yüz yıl sonra yukarıdaki beyitte geçen çiçeklerin acaba kaç tanesinden haberdarız veya kaçını biliyoruz. Bir zamanlar nefis kokuları, renkleri ve isimleri ile bir çiçek kültürümüz vardı. Rengarenk çiçekleri kadar, isimleri de insan ruhunda çağrışımlar üreten bu kültürü kaybettiğimiz gibi onların isimlerini de unuttuk. Bu gün yüksek fiyatlarla satın aldığımız villaların bahçelerinde belki bir kısmı adını bile telaffuz etmekte zorlandığımız Latince isimleri ile yaşıyorlar.

Oysa eski İstanbul bahçelerinin önünden geçen İstanbul hanımefendileri bahçedeki hanımelinin  sarı hanımeli, sarmaşık hanımeli , tatar hanımeli mi olduğunu kolayca anlayabilirlerdi.

Hanımeli klasik bahçe kültürümüzün önemli parçası idi. Nazım Hikmet Mavi gözlü dev şiirinde  şöyle demektedir:

O mavi gözlü bir devdi.

Minnacık bir kadın sevdi.

Kadının hayali minnacık bir evdi,

bahçesinde ebruliii

hanımeli

açan bir ev.

Barış Manço’nın kadife sesi ile enstrümansız olarak yorumladığı “bahçede hanımeli”  türküsünde olduğu gibi sesleniyor hanımeli bize “sev beni sevdir beni” diyerek:

Bahçede hanımeli sen ettin beni deli

Gel gülüm gel sen ettin beni deli

Gel gülüm gel

 

Zorla güzellik olmaz sev beni sevdir beni

Gel gülüm gel sev beni sevdir beni

Gel gülüm gel

20150531_101821-hanimeli

 

Ozkan-Artvin-Hanimeli2

 

Ozkan-Artvin-hanimeli